Placebo - The Bitter End/ Daddy Cool

Vinyl Single (Made In UK/ Virgin-HUT FLOOR 16)
Side A: The Bitter End
Side B: Daddy Cool

15 yıldır müzik dünyasında var olan Placebo elemanlarının, bu süre zarfında anavatanları İngiltere'nin single listelerinde ilk 5'e sadece üç şarkı sokabilmeleri aslında üzücü bir durum. Üstelik bu üç şarkının hiçbiri Top 3'e bile girememiş. Albüm listelerindeki durumsa daha vahim... Grubun sadece kendi adlarını taşıyan ilk albümü bu listenin 5. sırasına kadar çıkabilmiş. Ticari açıdan durumlar iç açıcı görünmese de grubun özellikle ilk iki albümü 90'lı yıllar dendiğinde akla gelen ilk isimler arasında yer alyor.

Placebo'nun 2003'de yayınlanan Sleeping With Ghosts albümünden seçilen ilk single Bitter End olmuştu. İngiltere listelerinde 12. sıradan girip akabinde düşmeye başlayan bu single, iki farklı Maxi-CD ve 45'lik plak formatlarında piyasaya sürüldü (Boney M.'in Daddy Cool'u aynı listelerde 6.sıraya kadar yükselmeyi başarmıştı). 45'lik versiyonun B yüzünde yer alan Daddy Cool, Boney M.'in ilk hit şarkısının cover'ıydı ve Maxi-CD'lerin ilkinde de bulunuyordu. "Aslını aşamayan cover'lar" arasında sayabileceğimiz Placebo'nun Daddy Cool'u, aynı yıl yayınlanan Sleeping With Ghosts'un özel baskısındaki bonus CD'de de yer aldı. (Sadece cover'lardan oluşan bu bonus CD, 2007 yılında bağımsız olarak Covers başlığıyla piyasaya çıkarıldı.)

Placebo'nun Bitter End/ Daddy Cool single'ının 45'lik versiyonu sadece kapağı için bile alınabilecek güzellikte. Bu sayfada yer alan plak kapakları, orijinal 45'likten scan edildiler. Bazı LP'lerin içinde bulunan iç kapakların bir benzeri de bu plakta vardı. Bu 45'liğin iç kapağında, single ve albüm kapaklarına kendi resimlerini hiç koymamış olan grup elemanlarının bir resmi yer alıyordu.

Homemade Production #6: Boney M. The Singles Collection

Boney M.
The Singles Collection
(Homemade Production)

CD #1 (1975-1979) Total Time:75"17'
01: Baby Do You Wanna Bump Part 1
02: Baby Do You Wanna Bump Part 2
03: Daddy Cool
04: No Woman No Cry
05: Sunny
06: New York City
07: Ma Baker
08: Still I'm Sad
09: Belfast
10: Plantation Boy
11: Rivers Of Babylon
12: Brown Girl In The Ring
13: Rasputin
14: Painter Man
15: Mary's Boy Child/ Oh My Lord
16: Dancing In The Streets
17: Hooray Hororay (It's Holi-Holiday)
18: Ribbons Of Blue

CD #2 (1979-1981) Total Time:74"32'
01: El Lute
02: Gotta Go Home
03: Bahama Mama
04: I'm Born Again
05: I See A Boat On The River
06: My Friend Jack
07: Children Of Paradise
08: Gadda-Da-Vida
09: Felicidad (Margherita)
10: Strange
11: Malaika
12: Consuela Biaz
13: We Kill The World (Don't Kill The World)
14: Boonoonoonoos
15: Little Drummer Boy
16: Boney M. On 45


Boney M.'in şarkılarından oluşan derleme bir albüm yapmak isterseniz, karşınıza çıkacak ilk sorun; "seçeceğiniz şarkıların hangi versiyonları"nı kullanacağınıza dair olacaktır. 70'li yıllarda grubun en büyük rakibi sayılan ABBA, hem 45'liklerinde, hem de albümlerinde şarkılarının her daim aynı versiyonlarını kullanırken Boney M.'in sadece 45'lik versiyonları bile hemen her ülkede ve her yeni baskıda farklılıklar göstermektedir. Üstelik Boney M.'in dağılmasından sonra piyasaya çıkarılan toplama albümlerde bu şarkıların çoğu ya edit edilerek ve ya da süresi kısaltılarak kullanıldı. Ayrıca grubun birçok şarkısının 45'lik versiyonları birkaç yıl öncesine kadar CD'lere bile aktarılmamıştı. Bu nedenle son bir yıldır önüme Boney M. plaklarının hangi versiyonu çıkarsa çıksın hiç düşünmeden hemen alıp arşivime katıyorum. Bunlara Boney M.'in adının kullanıldığı ancak başka sanatçıların eserlerinin bulunduğu "korsan plaklar" da dahil (Bu korsan plakları bilahare bu sayfalara aktarmaya çalışacağım).
Yukarıda (kendi ellerimle hazırladığım :) kapağını ve linklerini gördüğünüz Boney M. derlemesini 2007 yılında yapmıştım. Grubun, 45'liklerinde farklı farklı versiyonlar kullandığını da o günlerde fark etmiştim. Grubun ilk altı yılında yayınlamış olduğu 17 single'dan ilk 10 tanesi ülkemizde de piyasaya çıkarılmıştı. Bu yerli baskı 45'liklerde kullanılan versiyonları genellikle Alman baskılarından alıntıydı. Bu derlemeyi yaparken ben de buna dikkat etmeye çalıştım. (İlk CD'deki Baby Do You Wanna Bump ile ikinci CD2deki Felicidad, We Kill The World ve Boney M. On 45 dışındaki tüm kayıtları kendi plaklarımdan kaydettim). Ne yazık ki bugüne kadar grubun plak şirketi 10'larca derleme yayınlamış olmasına rağmen "kronolojik bir single derlemesi"ne gerek görmedi. Bobby Farrell'ın Boney M.'den atılmasına kadar geçen süreyi kapsayan bu çift CD'lik derlemenin böyle bir eksiği de kapatacağını umuyorum.

70'li yılların Hey dergilerinde süregelen en hoş geleneklerden biri; yabancı bir sanatçı ya da grupla yüz yüze röportaj yapıldığında ellerine muhakkak eski bir Hey nüshası tutuşturup poz verdirmekti. Geçtiğimiz aylarda ABBA hakkında hazırlanan yabancı bir belgeselde böyle bir pozun yer aldığı görüntülere rastladım. Boney M. de 1977'de bu furyadan nasibini aldı ve muhabir Orhan Karul aracılığıyla Hey ile tanıştı.

Gilla & Bobby Farrell - Gentlemen Callers Not Allowed

45'lik Plak (Türkiye Baskısı/ Eurovox 8028)
Side A: Gentlemen Callers Not Allowed
Side B: Say Yes

Gilla, tıpkı Boney M. gibi 70'li yılların ortasında prodüktörlüğünü Frank Farian'ın yaptığı şarkılarla adını duyurdu. Aslen Avusturyalı olan sanatçı ilk plaklarını Almanca doldurmuştu. Gilla'nın, Boney M. grubuyla en yakın teması, grubun tek erkek elemanı Bobby Farrell'la yaptığı düetler oldu. Her ne kadar birkaç sene sonra Frank Farian, Bobby Farrell'a ait sandığımız sesin asıl sahibinin kendisi olduğunu açıklayacak olsa da, en azından o yıllarda müzikseverler için Gilla'yla düet yapan kişi Bobby Farrell'dı. (Aşağıda yer alan Billboard Türkiye'nin Temmuz 2010 sayısındaki 80 Adımda Bilinmeyen 80'ler dosyasında bu olaya ben de yer vermiştim.)

Gilla'nın Bobby Farrell'la birlikte kaydettiği Gentlemen Callers Not Allowed 45'liği 1977 yılında ülkemizde de piyasaya çıktı. Plak, orijinalinin kapağında yer alan Hansa International markasının Hansa'sını kaldırarak yerine kendi firmalarının adını yazan Eurovox tarafından yayınlanmıştı. Boney M.'in tüm Avrupa'da fırtına gibi estiği günlerde piyasaya sürülen 45'lik, hemen Hey dergisi listelerine girmiş olsa da çok hızlı bir yükseliş grafiği yakalayamadı. 12 haftalık bir maratonun sonunda 16 Ocak 1978 tarihinde 8.sıraya kadar çıktıktan iki hafta sonra listelerden hızla düştü.

Gilla 70'lerin sonlarına doğru Almanca'ya geri dönecek ve Boney M.'in yorumuyla ünlü olan Rasputin, Sunny ve No Woman No Cry gibi şarkıları aynı düzenlemelerle bu kez Almanca olarak kaydedecekti. Her ikisi de Frank Farian'ın projesi olan Gilla ve Boney M. arasında birçok ortak payda bulunuyordu. Örneğin; Gilla'nın Help Help adını taşıyan şarkısıyla Boney M.'in ilk single'ı Baby Do You Wanna Bump'ının alt yapısı aynıydı. Hatta Boney M.'in ilk albümü Take The Heat Off Me'nin bazı ülkelerdeki ilk baskısında Baby Do You Wanna Bump'ın yerine Help Help yer alıyordu.

Boney M. - Daddy Cool/ No Woman, No Cry

45'lik Plak (Türkiye baskısı/ Sprint DP-024)
A Yüzü: Daddy Cool
B Yüzü: No Woman No Cry

70'li yılların en ünlü topluluklarından Boney M. dörtlüsünün tek erkek elemanı Bobby Farrell, konser vermek üzere gitmiş olduğu Rusya'nın Saint Petersburg şehrindeki otel odasında bu sabah (30 Aralık 2010) ölü olarak bulundu. Farrell'ın menajeri, nefes darlığından dolayı rahatsız olduğunu bildirmesine rağmen sanatçının ölüm nedeni henüz kesinlik kazanmış değil. 61 yaşında hayata veda eden Farrell'ın son yıllarda Hollanda'da ikamet ettiği biliniyordu. Frank Farian'ın başlangıçta bir stüdyo grubu olarak kurmuş olduğu Boney M. ikinci 45'liği Daddy Cool'la birlikte kanlı canlı bir gruba dönüşmüştü. Farian, önce üç zenci kız vokalist bulmuş, onların yanına sahnede "enteresan" danslar sergilemesi için Bobby Farrell'ı da eklemiş ve Boney M. kısa sürede disko müziğin marka isimlerinden birine dönüşmüştü.


Boney M.'in 1976 yılının son aylarında ülkemizde piyasaya çıkarılan ilk 45'liği Daddy Cool olmuştu. (Grubun diskografisindeki ilk 45'lik olan Baby Do You Wanna Bump ülkemizde daha sonraki tarihlerde yayınlandı.) Sprint plak şirketinin etiketini taşıyan ve yasal izinler alınmadan yayınlanmış olan yerli Daddy Cool 45'liği kısa sürede iyi bir satış grafiği yakalamayı başardı. Kapağında Sprint markası kullanılmasına rağmen plağı piyasaya süren plak firmasının asıl adı; aşağıda yer alan Hey dergisindeki reklam sayfasından da anlaşılacağı üzere "Devir Plak"tı.

Daddy Cool, Hey dergisinin listelerine, 13 Aralık 1976 tarihinde Top 50'ye aday plakların yer aldığı Tip 20 listelerinin 18. sırasından giriş yaptı. Yaklaşık bir ay kadar sonra asıl listeye giren plak kısa sürede yükselerek 7 Şubat 1977 tarihli Hey dergisi listelerinde 1 numaraya yerleşti ve tam beş hafta yerini kimselere kaptırmadı.

Daddy Cool'un yerli baskı 45'lik baskısının B yüzünde, tüm dünyada olduğu gibi, bir Bob Marley bestesi olan No Woman No Cry yer alıyordu. Şarkının adı plak kapağında (bir türlü öğrenemediğim nedenlerle, yine tüm dünyada olduğu gibi) No Women No Cry olarak yazılırken, plak göbeğinde "kadınlar"ın çoğul olmasından vazgeçilmiş ve şarkının ismi doğru bir şekilde No Woman No Cry olarak yazılmıştı.

Yabancı müzik piyasası adına 1977 yılı ülkemizde "Boney M. Yılı" olmuştu diyebiliriz. Aynı yıl içinde iki Boney M. 45'liği (Daddy Cool ve Ma Baker) ve ilk iki Boney M. albümü Hey listelerinde 1 numaraya çıkmayı başarmıştı. Bobby Farrell'ın Gilla ile düet yaptığı Gentlemen Callers Not Allowed 45'liği aynı listede ilk 10'a girerken, grubun ikinci hit şarkısı Sunny de 2 numaraya kadar yükselmişti. Derginin yıl sonu anketinde ise Boney M. en yakın rakibi (ve bir önceki yılın galibi) ABBA'dan iki kat fazla oy alarak Yılın Yabancı topluluğu seçilirken, Yılın Yabancı Şarkıları sıralamasında Ma Baker 2., Daddy Cool ise 4.sırada yer almıştı.

Bobby Farrell, 1980 yılında beşinci Boney M. albümü Boonoonoonoos'un piyasaya çıkmasının ardından Frank Farian tarafından gruptan çıkarıldı. Farian bu olayın ardından, Boney M. şarkılarında duyduğumuz o davudi sesin aslında kendisine ait olduğunu, Farrell'ın sahnede sadece ağzını oynatarak dans ettiğini açıkladı. Ne var ki grubun hayranları o güne kadar fazlasıyla benimsemiş oldukları sanatçının gruptan atılışını hiç affetmediler ve Bobby Farrell'ın ayrılmasının ardından Boney M. de eski günlerdeki şöhretine bir daha hiç ulaşamadı.

Boney M. - Gadda-Da-Vida

Vinyl 7" Single (German Edition/ Hansa 102 400-100)
Side A: Gadda-Da-Vida - Boney M.
Side A: Children Of Paradise - Boney M.

Iron Butterfly'ın 1968 yılında yayınladığı In-A-Gadda-Da-Vida'sı ilerleyen yıllarda birçok müzisyen ve grup tarafından yorumlandı. Özellikle disko tarzın müzik dünyasına egemen olduğu 70'lerin son yıllarında aslı hard-rock olan bu şarkı birçok proje topluluk tarafından tekrar tekrar ele alındı ve disko ritminin kucağına teslim edildi. Bu disko yorumlar arasında en çok ses getirense prodüktör Frank Farian'ın kariyerindeki en büyük projesi diyebileceğimiz Boney M.'inki oldu. Ülkemiz adına Boney M.'in gelmiş geçmiş en çok satan, en çok sevilen (ve aynı zamanda en çok küçümsenen) topluluk olduğunu söylemek mümkün. Özellikle benim gibi 70'lerin ikinci yarısında pop müzikle ilgilenmeye başlayan müzikseverlerin Boney M.'le ilişkisi tuhaf bir gelişme izler. Bu ilişki baba-oğul arasında ("Babam her şeyi biliyor/ Babam sanırım bazı şeyleri bilmiyor/ Babam hiçbir şey bilmiyor/ Babam bazı konuları biliyor olabilir/ Babam her şeyi biliyor" tarzında) yıllar içinde sürekli değişen bir ilişki gibidir neredeyse...

Boney M., Iron Butterfly'ın bu unutulmaz şarkısının adını birazcık kısaltarak Gadda-Da-Vida olarak yorumladı. (Grup şarkının tam adı olan In-A-Gadda-Da-Vida'yı sadece plağın Fransız baskılarında kullandı.) 45'lik versiyonundan kısa bir süre sonra maxi-single olarak da yayınlanan şarkının arka yüzüne seçilen şarkı ise Children Of Paradise oldu. Her iki yüzün de A yüzü olarak saptandığı plak aynı zamanda o güne kadar ülkemizde 45'lik olarak yayınlanmayan ilk Boney M. single'ı oldu. Children Of Paradise daha sonra Boney M. For Dancin' adıyla yayınlanan maxi-single'ın B yüzüne alındı, ancak Gadda-Da-Vida bildiğim kadarıyla ülkemizde yayınlanan 45'lik ya da 33'lük hiçbir plaktan dinleyiclerine ulaşamadı.
(Bir yüzünde Gadda-Da-Vida, diğer yüzünde Children Of Paradise olan 45'liğin Almanya'da farklı bir kapakla yayınlanan başka bir baskısı daha var.)

30 Yıl Önce - 30 Yıl Sonra: 45'liklerden 45'ime...

Düşününce şaka gibi geliyor ama 12 Eylül 1980'in üzerinden tam 30 yıl geçmiş... O Cuma sabahını çok iyi hatırlıyorum aslında; yaz tatilinde ilk (ve son) kez bir buzdolabı tamircisinde çırak olarak çalışmıştım. Aldığım ücreti tam olarak hatırlamıyorum ama haftalığımın neredeyse tamamı her hafta sadece bir 45'lik plak almama yetiyordu. İşin ilginç yanı; 1988 yılına kadar hiç pikabım olmadı. Buna rağmen kazandığım parayla her hafta sonu gidip bir 45'lik plak alıyordum. 33'lük albümleri almama sebeplerimden biri daha pahalı olmalarıydı ama asıl sebebi plaklarımı dinleyebileceğim tek yer olan amcamların evindeki pikabın sadece 45'lik çalıyor oluşuydu (-ki amcam öleli nerdeyse 10 yıl oluyordu, yengem artık yalnız yaşıyordu). Eşrefpaşa'daki evimizden kalkar, Konak'a iner, vapurla Karşıyaka'ya geçer, vapurdan indikten sonra yaklaşık 3 km. yürüdükten sonra varırdım yengemlerin evine. Sağolsun o da beni evde yalnız bırakır ben de plaklarımı dinleme fırsatı bulurdum.

1980'in yaz ayları, ülkemizde 45'lik plakların yavaş yavaş yok olmaya başladığı dönemdi aynı zamanda. Artık tek tük yerli baskı 45'lik çıkıyordu piyasaya. O yaz aldığım 45'liklerden bazıları 30 yıldır benimle beraber yaşıyorlar ama bir çoğu da çoktan kaybolup gitti. Ancak iki elimin parmakları kadar tutan o 45'likler arasında; Blondie'nin Heart Of Glass'ı, ABBA'nın Gimme Gimme Gimme'si, Boney M'in Hooray Hooray ve El Lute'si, Teach-In'in Dear John ve The Robot'u, Emyl Starr'ın Santiago Lover'ı, Bo Derek'in "10" filminin müziği olan Ravel'in Bolero'su, Karen Young'ın Hot Shot'ı ve kırık olmasına rağmen atmaya kıyamayıp hâlâ elimde tuttuğum Ajda Pekkan'ın Pet'r Oil'ü vardı sanırım. Hâlâ elimde olan sonuncusu dışındakileri de şu son üç-dört ayda tekrar elde etmeyi başardığım için çok mutluyum. (Bu plakların hepsini ilerleyen vakitlerde bu sitede bulabilirsiniz.)

Yaz boyunca aldığım plakların sayısı 10'lu sayılara henüz ulaşmıştı ki, okulların açılacak olmasından dolayı işten ayrılacağım günün sabahı 12 Eylül darbesi gerçekleştirildi. Sabah evden çıkıp işyerinin yakınında bulunan gazete bayiine gelene kadar durumu pek idrak ettiğim söylenemez. Ne zaman ki gazete satıcısının önüne dizilmiş upuzun kuyrukta bir ortaokul arkadaşıma rastladım ve konuştum, ancak o zaman anladım olağanüstü bir durumun olduğunu... Halkımız o günlerde askerler tarafından yapılan bu darbeyi; sokaklarda terörün kol gezdiği sıkıntılı günlerin bitişi olarak algıladığı için, ortalıkta hemen herkesi sarıp sarmalayan, hissedilir derecede bir mutluluk rüzgarı esip duruyordu. Bu "idrak edememe hâli" '82 Anayasası'na milletçe "Evet" diyeceğimiz güne kadar hiç bozulmadan devam etti. Sonrası malûm...

12 Eylül sonrası herkesi sarhoş eden o saadet meltemleri sadece biz sıradan insanları değil şov dünyasındaki yıldızları da etkisi altına almıştı kısa sürede. İhtilal'den bir hafta sonra piyasaya çıkan Hey dergisinin sayfalarında bu "kolektif mutluluk tablosu"nu çok net görmek mümkün. Dergi sayfalarında fazlasıyla hissedilen bu "memnuniyetlik hâli" daha üçüncü sayfada Genel Yayın Yünetmeni Doğan Şener'in başyazısında başlıyordu. Yazıya "Nihayet Atatürk'ü hatırlayanlar çıktı" diye başlayan Şener o haftaki yazısını "Güzel günler bizimdir" diye bitiriyordu. Derginin ilerleyen sayfalarında yer alan 12 Eylül darbesiyle ilgili yazının başlığı ise durumu gayet net gözler önüne seriyordu:
Sanatçılar yeni yönetim için aynı görüşte birleştiler:
"Mutluyuz... Ülkemize hayırlı olsun..."

İki sayfa süren ve çeşitli sanatçıların görüşlerine yer veren bu yazıda en ilgi çeken beyanat tabii ki Bülent Ersoy'dan gelmişti. "Başta değerli komutan Sayın Evren Paşa olmak üzere tüm rütbeli ve rütbesiz büyüklerine ve arkadaşlarına sonsuz teşekkürler eden" Ersoy ilerleyen yıllarda başına "teşekkür ettiği rütbeli ve rütbesiz büyükleri sayesinde" neler geleceğini bilse acaba hangi cümleleri kurardı dersiniz?
12 Eylül 1980'den tam 30 yıl sonra bugün yapılacak olan referandum için "Evet" oyu kullanacağını açıkladığı için protesto edilen Sezen Aksu'nun ex-hayranları, 30 yıl önceki darbeden sonraki düşüncelerini bilseler belki bu kadar şaşırmazlardı. "Türk Silahlı Kuvvetleri'nin ülkemizde her şeyin çıkmaza girdiği bir dönemde yönetime el koyduğu"nu düşünen Aksu, malûmunuz; ilerleyen yıllarda o çıkıldı sandığı çıkmazlarda Cumartesi Anneleri'yle karşılaşacak ve bir hayli şaşıracaktı.

30 yıl önce bugünlerde hayatıma girmeye başlamış olan 45'lik plakların etkisi mi daha güçlü oldu ilerleyen yıllarda, yoksa 12 Eylül darbesinin olumsuz sonuçları mı, tam kestiremiyorum. Ama 15 yaşında 45'lik plaklar ve askeri darbeler hakkında ne hissediyorsam, 45 yaşımda da aynı şeyleri hissettiğimden eminim...